بزرگان دانشمندان اصفهان در سدهء چهارم هجرى است . بسيارى ، كنيهء وى ، ابو نعيم ، را به پيش نون و زبر عين و سكون يا ضبط كرده‌اند ، ليك در برخى مآخذ آن را به فتح نون و كسر عين هم درست دانسته‌اند ( از جمله بنگريد به : رياض العلماء ) . حافظ ابو نعيم در اصفهان و بغداد و مكّهء معظّمه و بصره و كوفه و نيشابور از محضر دانشمندان درس آموخت و بهره گرفت ، و آنگاه بر كرسي تدريس تكيه زد . ابن جوزي او را گراينده به مذهب اشعرى دانسته است و ذهبى وى را در حفظ أحاديث و والايى اسناد يگانه خوانده . سبكى ، حافظ ابو نعيم را صوفى جامع بين فقه و تصوّف بشمار آورده است . حديث‌پژوهان ، از اينجا و آنجا به نزد او مىآمده و از محضرش بهره مىجسته‌اند . حتّى آنگاه كه از درسگاه به خانه رهسپار مىگرديده است ، دانشخواهان از آگاهيهاى وى استفاده مىكرده‌اند . تاريخنگار و حديثگزار بزرگ ، خطيب بغدادى ، نگارندهء كتاب نامى تاريخ بغداد از شاگردان حافظ ابو نعيم بوده . گفته شده كه حافظ ابو نعيم از نياكان نازمايهء شيعه ، علّامه محمّد باقر مجلسي ، - قدّس اللّه روحه العزيز - بوده ؛ اين هم نقل گرديده كه ابو نعيم شيعه بوده است كه البتّه جدّا بعيد است - و اللّه اعلم بالصّواب . از مآخذ تاريخي بر مىآيد كه ابو نعيم به سال 334 يا 336 ه . ق . زاده شده و به سال 430 ه . ق . بمرده است . علّامه صاحب روضات ( ره ) گور وى را در محلّهء درب شيخ اصفهان در گورستان بزرگ معروف به « آب‌بخشان » ياد كرده است . آثار درخور نگرشى از حافظ ابو نعيم برجايست كه از آن شمارست : 1 ) الأربعين 2 ) حلية الأولياء و طبقات الأصفياء : گفته شده آنگاه كه به روزگار خود ابو نعيم اين كتاب به حوزهء علمى نيشابور رسيد به مبلغ چهار صد دينار آن روز خريده شد . ( اين كتاب گرانسنگ يكى از كثير منابع روايات فضايل و مناقب امير مؤمنان ، امام على ، - عليه السّلام است . ) حليه به سال 1938 ميلادى در مصر در ده دفتر انتشار يافته . 3 ) عمل اليوم و الليلة 4 ) دلائل النبوّة 5 ) ذكر اخبار أصبهان 6 ) فضائل الصّحابه 7 ) مختصر الاستيعاب 8 ) طبقات المحدّثين و الرّواة . ( تا اينجا : نقل به تلخيص و باز نگارى از : آئين فرزانگى ، جلد سوم : ص 100 - 113 ، نوشتار سودمند آقاى دكتر سيّد احمد تويسركانى ، زير نام « حافظ ابو نعيم » ، از انتشارات ادارهء كلّ آموزش و پرورش استان اصفهان . ) استاد علّامه ، شادروان جلال الدّين همايى ، - قدّس سرّه - در مولوىنامه مىفرمايد : « بسيارى از علماى بزرگ اهل سنّت هم نسبت به على [ صلوات اللّه و سلامه عليه ] و آل على [ عليه السّلام ] و ائمّهء شيعه [ عليهم آلاف التّحيّة و الثّناء ] توجّه داشتند و ايشان را در باطن به معرفت واقعى مىشناخته‌اند . يكى از آنها حافظ ابو نعيم اصفهانى است ، صاحب حلية الأولياء ( متوفّى 430 ) كه ائمّهء شيعه را [ عليه السّلام ] خيلى بهتر و عالىتر از عوام شيعه شناخته و معرّفى كرده است . » ( مولوى نامه ، بخش اوّل ، ص 57 ) ( 1536 ) 122 / 26 « حلية الأولياء » در دستنوشت : حلّية الأولياء .